Thuê búa phá đá hay mua: Bài toán chi phí theo số giờ chạy

Thuê búa phá đá hay mua là bài toán không nên giải quyết chỉ bằng cách so giá thuê một ngày với giá mua một cây búa mới. Với nhà thầu và chủ máy xúc, yếu tố quan trọng hơn là búa sẽ chạy bao nhiêu giờ mỗi tháng, công việc kéo dài bao lâu và tổng chi phí phát sinh trong suốt thời gian sở hữu.

Một cây búa mua về nhưng chỉ sử dụng vài ngày mỗi tháng vẫn phải chịu khấu hao, bảo dưỡng, lưu kho và vốn bị giữ lại. Ngược lại, nếu công trình sử dụng búa liên tục trong nhiều tháng, tiền thuê cộng dồn có thể vượt xa chi phí sở hữu.

Vì vậy, để quyết định nên thuê búa phá đá hay mua búa phá đá, cách hợp lý nhất là đưa mọi khoản chi phí về cùng một đơn vị: chi phí trên mỗi giờ búa thực sự hoạt động.

Vì sao số giờ chạy quan trọng khi quyết định thuê hay mua búa phá đá?

Trong quản lý thiết bị công trình, mức độ sử dụng hay utilization là một trong những yếu tố chính quyết định hiệu quả sở hữu thiết bị.

Caterpillar cho rằng thuê phù hợp hơn khi nhu cầu ngắn hạn hoặc không thường xuyên; mua phù hợp hơn khi doanh nghiệp có nhu cầu ổn định và dài hạn. United Rentals cũng khuyến nghị so tổng chi phí sở hữu với chi phí thuê dựa trên thời gian thiết bị thực sự được sử dụng.

Điều này đặc biệt đúng với búa phá đá cho máy xúc.

Ví dụ, hai nhà thầu cùng sở hữu máy đào 20 tấn nhưng nhu cầu hoàn toàn khác nhau.

Nhà thầu thứ nhất chỉ cần búa để phá móng trong một dự án kéo dài 10 ngày. Sau đó máy quay lại công việc đào đất thông thường.

Nhà thầu thứ hai chuyên phá đá, mở đường và thi công móng, búa có thể làm việc hàng trăm giờ mỗi năm.

Với trường hợp đầu tiên, thuê có thể hợp lý. Với trường hợp thứ hai, mua búa thường đáng để phân tích nghiêm túc hơn.

Chi phí mua búa phá đá không chỉ là giá mua

Sai lầm phổ biến khi tính chi phí mua búa phá đá là chỉ lấy giá sản phẩm chia cho số năm sử dụng.

Thực tế, tổng chi phí sở hữu – Total Cost of Ownership (TCO) – còn gồm nhiều khoản khác. Caterpillar xác định chi phí sở hữu và vận hành thiết bị có thể bao gồm giá mua, tài chính, thuế, bảo dưỡng, sửa chữa, vật tư hao mòn và cả tác động của thời gian thiết bị ngừng hoạt động; khi thanh lý, giá trị bán lại được tính ngược vào bài toán.

Với búa phá đá, có thể tính theo công thức:

Chi phí sở hữu thực = Giá mua + chi phí vốn + bảo dưỡng + sửa chữa + phụ tùng + vận chuyển/lưu kho – giá trị bán lại

Sau đó:

Chi phí sở hữu/giờ = Chi phí sở hữu thực ÷ tổng số giờ búa hoạt động

Đây mới là con số nên dùng để so với phương án thuê.

Chi phí thuê búa phá đá nên tính thế nào?

Với thuê búa phá đá cho máy xúc, không nên chỉ nhìn đơn giá thuê.

Chi phí thực tế có thể bao gồm:

tiền thuê + vận chuyển hai chiều + lắp/tháo + phụ phí theo hợp đồng + vật tư hoặc hư hỏng thuộc trách nhiệm người thuê

Sau đó chia cho số giờ búa thực sự làm việc.

Ví dụ, thuê búa trong 7 ngày nhưng chỉ chạy tổng cộng 18 giờ vì công trường chờ mặt bằng thì chi phí trên mỗi giờ thực tế sẽ cao hơn đáng kể so với trường hợp búa chạy 6–8 giờ mỗi ngày.

Đây là lý do số giờ chạy búa phá đá quan trọng hơn số ngày thiết bị nằm tại công trường.

Công thức tính điểm hòa vốn thuê và mua búa phá đá

Có thể sử dụng một công thức đơn giản để xác định điểm hòa vốn thuê và mua búa phá đá:

Điểm hòa vốn theo giờ = Chi phí sở hữu cố định ÷ (Chi phí thuê/giờ – chi phí vận hành sở hữu/giờ)

Ví dụ giả định để dễ hình dung:

Một cây búa có tổng chi phí sở hữu ròng dự kiến trong thời gian phân tích là 180 triệu đồng sau khi đã trừ giá trị bán lại.

Chi phí bảo dưỡng và hao mòn khi sở hữu trung bình giả định là 50.000 đồng/giờ.

Trong khi đó, sau khi quy đổi tiền thuê, vận chuyển và các khoản liên quan, chi phí thuê thực tế tương đương 350.000 đồng/giờ hoạt động.

Điểm hòa vốn sẽ là:

180.000.000 ÷ (350.000 – 50.000) = 600 giờ

Trong ví dụ này, nếu tổng nhu cầu thấp hơn đáng kể 600 giờ, thuê có thể kinh tế hơn. Nếu búa dự kiến chạy vượt xa 600 giờ và vẫn có công việc ổn định, mua bắt đầu có lợi thế.

Các con số trên chỉ là ví dụ minh họa, không phải bảng giá thị trường. Khi tính thực tế cần sử dụng báo giá búa, giá thuê, chi phí phụ tùng và số giờ làm việc của chính doanh nghiệp.

Khi nào thuê búa phá đá có lợi hơn?

Thuê búa phá đá thường đáng cân nhắc khi nhu cầu phát sinh theo từng dự án và chưa thể bảo đảm lượng công việc trong tương lai.

Ví dụ, doanh nghiệp chủ yếu đào đất nhưng nhận thêm một công trình có nền đá cần búa trong vài tuần. Mua một cây búa chỉ để xử lý dự án này có thể làm vốn bị khóa trong thiết bị sau khi công trình kết thúc.

Thuê cũng có lợi khi cần thử một kích cỡ búa khác với thiết bị đang sở hữu, hoặc khi dự án yêu cầu attachment chuyên biệt không thường xuyên sử dụng.

Caterpillar cũng chỉ ra rằng thuê giúp doanh nghiệp hạn chế chi phí đầu tư ban đầu và có thể tiếp cận thiết bị chuyên dụng theo từng công việc mà không cần bổ sung chúng vĩnh viễn vào đội máy.

Khi nào mua búa phá đá kinh tế hơn?

Mua búa phá đá thường phù hợp hơn khi nhu cầu sử dụng có tính lặp lại và dự đoán được.

Chẳng hạn, doanh nghiệp thường xuyên làm:

phá đá nền đường, khai thác mỏ, đào móng đá, phá bê tông, san lấp nền đá hoặc các dự án cần búa trong nhiều tháng mỗi năm.

Lúc này, số giờ hoạt động tăng lên sẽ giúp phân bổ chi phí mua ban đầu trên nhiều giờ hơn, khiến chi phí búa phá đá trên mỗi giờ giảm dần.

Sở hữu búa còn có một lợi thế khác: thiết bị luôn sẵn sàng khi cần. Với những công trường mà việc chờ búa thuê có thể làm cả máy đào và nhân công đứng lại, downtime đôi khi còn đắt hơn chênh lệch giữa thuê và mua.

United Rentals cũng lưu ý rằng thiết bị chuyên dụng khó thuê hoặc thiết bị có “chi phí thiếu thiết bị” rất cao có thể đáng sở hữu ngay cả khi mức sử dụng không phải cao nhất.

Đừng bỏ qua chi phí bảo dưỡng khi mua búa

Búa phá đá là attachment chịu va đập liên tục nên không thể tính chi phí sở hữu giống một thiết bị ít hao mòn.

Caterpillar khuyến nghị trên nhiều dòng hammer cần bôi trơn định kỳ thiết bị sau một khoảng thời gian vận hành nhất định, đồng thời kiểm tra mũi đục, bạc, pin và đường ống theo lịch bảo dưỡng cố định. Một số tài liệu bảo dưỡng của hãng còn quy định các mốc kiểm tra hoặc thay seal, membrane và bộ phận hao mòn theo số giờ cụ thể.

Các khoản cần dự trù gồm mỡ búa, mũi đục, bạc, phớt, pin, đường ống, khí nitơ và sửa chữa piston hoặc cylinder khi phát sinh.

Vì vậy, mua búa không có nghĩa là sau ngày thanh toán chi phí gần như bằng 0.

Thuê có phải lúc nào cũng không tốn phí sửa chữa?

Không nên mặc định như vậy.

Trách nhiệm bảo dưỡng, hao mòn và hư hỏng phụ thuộc vào hợp đồng thuê búa phá đá.

Đơn vị cho thuê có thể chịu bảo dưỡng định kỳ, nhưng người thuê vẫn có thể phải chịu chi phí nếu thiết bị bị hư do vận hành sai, đập khô, dùng mũi búa để cạy đá, thiếu bôi trơn hoặc lắp búa lên máy không đúng thông số.

Caterpillar cảnh báo blank firing, dùng mũi búa để cạy và vận hành thiếu bôi trơn có thể gây hư hỏng đáng kể cho hammer.

Do đó, trước khi thuê cần đọc rõ điều khoản về hư hỏng và vật tư hao mòn.

Số ngày thuê không bằng số giờ sử dụng

Đây là một chi tiết đặc biệt quan trọng trong bài toán chi phí.

Giả sử búa được thuê một tháng nhưng công trường chỉ cần sử dụng vào 10 ngày. Trong 10 ngày đó, mỗi ngày búa chạy 4 giờ.

Tổng thời gian sử dụng thực chỉ là:

10 × 4 = 40 giờ.

Nếu toàn bộ tiền thuê tháng được phân bổ cho 40 giờ này, giá thuê thực tế trên mỗi giờ có thể khá cao.

Ngược lại, một dự án chạy hai ca và tận dụng búa liên tục sẽ làm chi phí thuê trên mỗi giờ thấp hơn rất nhiều.

Vì vậy, doanh nghiệp nên theo dõi productive hours – số giờ búa thực sự phá vật liệu, thay vì chỉ ghi nhận số ngày búa có mặt ở công trường.

Bảng so sánh thuê búa phá đá và mua búa phá đá

Nên lấy mốc bao nhiêu giờ để quyết định?

Không có một con số như “500 giờ thì thuê, 1.000 giờ thì mua” áp dụng cho tất cả búa thủy lực.

Điểm hòa vốn thay đổi theo giá búa, giá trị bán lại, giá thuê tại địa phương, kích cỡ búa, model máy đào, chi phí sửa chữa và mức độ sử dụng.

Thay vì tìm một mốc giờ chung trên Internet, doanh nghiệp nên dự báo nhu cầu trong ít nhất 12–24 tháng.

Nếu búa chỉ dùng cho một vài dự án ngắn và phần lớn thời gian sẽ nằm kho, thuê thường đáng cân nhắc.

Nếu có pipeline công việc ổn định và búa được sử dụng thường xuyên, hãy tính chi phí sở hữu trên mỗi giờ. Khi con số này thấp hơn chi phí thuê thực tế và nhu cầu đủ chắc chắn, mua sẽ hợp lý hơn.

Kết luận: Thuê búa phá đá hay mua?

Quyết định thuê búa phá đá hay mua nên dựa trên số giờ sử dụng thực tế chứ không chỉ giá thiết bị.

Thuê có lợi thế khi nhu cầu ngắn hạn, không ổn định hoặc cần thay đổi nhiều loại búa theo từng dự án. Mua phù hợp hơn khi búa được sử dụng thường xuyên, doanh nghiệp có công việc dài hạn và muốn chủ động thiết bị.

Trước khi quyết định, hãy tính đồng thời giá mua, giá trị bán lại, bảo dưỡng, phụ tùng, sửa chữa, vận chuyển, lưu kho, downtime và số giờ chạy dự kiến.

Búa Phá Đá Việt Nam có thể hỗ trợ lựa chọn phương án thuê hoặc mua dựa trên model máy đào, kích cỡ búa, loại công việc và thời gian sử dụng dự kiến để chủ máy dễ tính được phương án đầu tư phù hợp.